Advertisements

4 loại KIẾN THỨC cần có để biên- phiên dịch

Bạn muốn trở thành thông- phiên dịch viên nhưng không biết nên bắt đầu từ đâu?

Bạn đang làm thông- phiên dịch nhưng bạn mãi loay hoay và tự ti vì không biết mình thiếu sót ở chỗ nào, phải cải tiến từ đâu?

Bạn dịch nhiều nhưng không thấy kĩ năng dịch mình tốt lên?

Vậy trước tiên, đọc thử bài này, bạn sẽ trả lời được các câu hỏi trên. Và đây là bài đầu tiên trong loạt bài Miiko viết để giúp bạn nâng cao kĩ năng biên- phiên dịch.

Bài viết đúc kết theo kinh nghiệm hơn 10 năm làm công việc có liên quan đến biên- phiên dịch của mình.

Sau đây là bài viết đầu tiên nhằm chia sẻ những kiến thức cơ bản nhất PHẢI có để có thể bắt đầu làm thông- phiên dịch viên.

Các bạn có thể tham khảo các bài khác liên quan về biên- phiên dịch bên dưới:

  1. 4 trường dạy phiên dịch y tế online tại Nhật
  2. Có nên học đại học phiên dịch y tế hay không?
  3. 4 trường dạy phiên dịch y tế online tại Nhật
  4. 4 kiến thức cần có của người biên- phiên dịch
  5. Tất tần tật về Phiên dịch y tế tại Nhật
  6. Bí kíp nhớ TỪ VỰNG dai như đỉa

1/ Kiến thức ngôn ngữ:

Là yếu tố quan trọng nhất của người thông- phiên dịch. Nói cho đến cùng, sản phẩm của người thông- phiên dịch là dùng ngôn ngữ để truyền đạt ý tứ của người nói đến người nghe.

Vì vậy, “vốn từ” giống như nguyên liệu chính để tạo ra món ăn của người thông- phiên dịch. Còn xào, nấu hay chế biến như thế nào cho ngon là phụ thuộc vào các kiến thức còn lại và một vài kĩ năng mà mình sẽ viết ở những bài sau.

Rất nhiều bạn nghĩ, nếu là thông- phiên dịch tiếng Nhật thì càng giỏi tiếng Nhật thì kiến thức ngôn ngữ càng nhiều.

Ý nghĩ trên không sai, nhưng chỉ đúng 1 phần. Tiếng Nhật chỉ là yếu tố CẦN cho kiến thức ngôn ngữ. Còn yếu tố ĐỦ tiếng Việt– tiếng mẹ đẻ.

Có bao giờ khi nghe 1 câu tiếng Nhật, bạn hiểu nhưng không biết phải nói bằng tiếng Việt( tiếng mẹ đẻ) như thế nào không? Có bao giờ bạn dùng tiếng mẹ đẻ để dịch nhưng người Việt nghe lại không hiểu không? Có khi nào bạn nói xong tiếng Việt mà ngỡ ngàng vì không biết mình đã nói cái gì không? …

Đó là do bạn thiếu kiến thức ngôn ngữ tiếng Việt– tiếng mẹ đẻ.

Nếu bạn dịch chưa hay, dịch chưa mượt mặc dù tiếng Nhật rất khá thì là do tiếng Việt bạn chưa đủ.

Nói đến đây, sẽ có nhiều người nghĩ: “Người Việt mà không biết tiếng mẹ đẻ? Nói gì kì vậy?”

Đúng là người Việt sẽ nói tiếng Việt, tuy nhiên, nói đúng ngữ pháp, dùng từ phù hợp với Ý của người nói để chuyển ngữ từ Nhật sang Việt thì không phải ai cũng làm được.

Việc đó cần có một vốn từ tiếng Việt nhất định, khả năng dùng con chữ, tinh tế trong hàm ý, chính xác trong bối cảnh

Và chuyển ngữ từ Việt sang Nhật theo mình sẽ khó hơn gấp nhiều lần vì đòi hỏi người dịch cần có vốn tiếng Nhật sâu rộng vượt ngoài vốn kiến thức có hạn của kì thi năng lực Nhật ngữ (JLPT) . Đương nhiên, nếu bạn càng giỏi khi học kiến thức của JLPT thì bạn càng nhanh tiến bộ trong việc học hỏi thêm những kiến thức, kĩ năng khác(nếu bạn là người khiêm tốn, ham học hỏi)

Vì vậy, kiến thức ngôn ngữ ở đây cần cả 2 ngôn ngữ là tiếng Nhật và cả tiếng Việt.

Trong quá trình tiếp xúc với nhiều anh chị phiên dịch chuyên nghiệp, mình rút ra rằng: “người phiên dịch càng giỏi thì vốn tiếng Việt càng KHỦNG, dùng tiếng Việt cực hay và lưu loát. Đương nhiên vốn từ tiếng Nhật cũng khủng không kém”

Miiko từng trải nghiệm cảm giác nghĩ hoài mà không ra từ tiếng Việt tương ứng khi mới về nước sau 5 năm du học. Lúc học ở Nhật, hầu như mình không dùng tiếng Việt, vì vậy khi về VN, nhìn thấy “củ cải trắng” mà chỉ có thể nói “大根” chứ không thể nghĩ ra 3 chữ “củ cải trắng” trong 3 giây được. Khi dịch nói, nếu trong 3 giây, bạn chưa nói được từ tương ứng trong ngôn ngữ cần dịch thì coi như TIÊU.

Mình sẽ chia sẻ với các bạn về phương pháp mình đã làm để tăng vốn từ ở những bài sau nhé.

2/ Kiến thức chuyên ngành:

Có bao giờ bạn dịch cho một chuyên ngành mà nhìn sản phẩm, hình vẽ thôi bạn cũng không biết nó là cái gì chưa? Ví dụ: các loại linh kiện trong cơ khí chẳng hạn.

Trong trường hợp này là do bạn thiếu kiến thức chuyên ngành.

Có những chuyên ngành với những từ chuyên môn mà nếu bạn không phải người học về chuyên ngành đó thì không thể nào biết. Mà nếu bạn đã không biết, không hiểu thì đương nhiên không thể dịch.

Mỗi người phiên dịch sẽ có 1 chuyên ngành nhất định.

Ví dụ như mình là cải tiến, ngân hàng, mỹ phẩm. Nên khi khách đưa ra yêu cầu dịch về cơ khí thì mình sẽ không nhận vì mình biết, có nhận mình cũng không thể làm tốt do thiếu từ chuyên môn trong lĩnh vực này. Việc học hỏi thêm là cần thiết, tuy nhiên nếu chuyên ngành đó quá đặc thù mà bạn không đủ kiến thức thì nên cân nhắc trước khi nhận lời hoặc cần thời gian học từ chuyên môn nhất định.

Vì vậy, nếu bạn nghiêm túc muốn trở thành một phiên dịch viên chuyên nghiệp, mình khuyến khích các bạn nên tìm một vài chuyên ngành nhất định để học, để tăng vốn từ, kiến thức chuyên môn trong ngành đó.

Vậy chuyên ngành nào đang hot, dễ kiếm việc trong mảng công việc tiếng Nhật?

Theo những thông tin tuyển dụng ở Nhật dành cho người Việt mà gần đây mình đọc trên các forum, trang tuyển dụng thì đa số là các chuyên ngành như IT( rất nhiều mảng), xây dựng, cơ khí, thiết kế bản vẽ, … Còn phiên dịch thì đa số tuyển vào làm việc ở nghiệp đoàn để quản lý thực tập sinh. Thỉnh thoảng sẽ có vài thông tin đăng tuyển phiên dịch y tế.

Còn ở Việt Nam thì đa dạng hơn, tuy nhiên phiên dịch rành về chuyên ngành kế toán rất hiếm hoi và luôn được nhà tuyển dụng Nhật tìm kiếm.

Theo tìm hiểu của mình, hiện ở Nhật có khoá đào tạo phiên dịch cho 2 chuyên ngành: phiên dịch cho toà án và phiên dịch y tế. Ở Việt Nam thì cũng có vài nơi dạy nhưng chất lượng như thế nào thì mình cần tra cứu thêm. Bạn nào muốn mình chia sẻ về các nơi giảng dạy thì cứ bình luận, mình sẽ dành thời gian viết 1 bài review về chủ đề này sau.

Vì vậy, đừng là một phiên dịch tổng hợp– không chuyên sâu, không giỏi về mảng nào, mà hãy là một phiên dịch với 1 vài chuyên ngành nhất định với thế mạnh riêng cho mình.

3/ Kiến thức tổng hợp:

Gồm có: kiến thức xã hội, văn hoá, lịch sử, chính trị, kinh tế v.v…

Có khi nào bạn nghe 1 câu hoặc từ gì đó, mặc dù bạn rất giỏi chuyên ngành, giỏi tiếng Nhật tuy nhiên bạn vẫn không hiểu nổi chưa? Hoặc có lúc tự nhiên người Nhật nổi giận đùng đùng mà bạn không hiểu lí do chưa?

  • Ví dụ 1: タピる

Là từ thịnh hành nhất năm 2019. Mình dịch là “tà tưa” , cũng có người sẽ dịch là “uống trà sữa”

( タピオカドリンクを飲む”または“タピオカを食べる: uống trà sữa/ ăn trân châu)

Người phiên dịch không cập nhật từ vựng mới theo tình hình xã hội Nhật Bản hiện đại thì không hiểu chữ タピる. Chữ này giới teen Nhật hay dùng và từ lọt vô top 10 từ mới hot nhất năm 2019. Vì vậy, mình dịch là “tà tưa” , không dịch là “uống trà sữa” vì “tà tưa” là từ mới cũng làm mưa làm gió trên mạng xã hội năm 2019 ở VN, do giới trẻ sáng tạo ra và cũng lọt vô top những từ thịnh hành năn 2019 của Việt Nam.

Nên タピる dịch là “tà tưa” không chỉ phù hợp về nghĩa, về ý mà còn về cả bối cảnh, văn phong.

Vì vậy, trường hợp này nếu bạn không có kiến thức xã hội của cả Nhật Bản, Việt Nam thì khó lòng dịch ra chữ thực sự tương ứng.

  • Ví dụ 2: Sếp Nhật nổi giận đùng đùng vì 1 nhân viên Việt Nam có mặt ở công ty sát nút giờ làm. Chẳng hạn giờ làm việc là 8:00 sáng nhưng anh ta luôn bước vào cửa công ty, quẹt thẻ lúc 7:59 hoặc nhiều khi là 8:01.

Nếu bạn không hiểu văn hoá văn phòng Nhật là có mặt ở chỗ làm việc ít nhất trước 10 phút thì bạn sẽ không thể hiểu tại sao sếp giận và đồng tình với anh nhân viên đi làm sát giờ.

Cho nên, một người phiên dịch giỏi sẽ cần có vốn kiến thức sâu rộng trong nhiều lĩnh vực của đời sống.

4/ Kiến thức thực tiễn:

Kiến thức thực tiễn là kinh nghiệm biên- phiên dịch của bạn.

Nếu 3 loại kiến thức trên là nền tảng cơ bản thì kiến thức thực tiễn là điều quyết định năng lực của bạn lúc làm việc.

Tăng kĩ năng dịch nhanh hay chậm tuỳ thuộc vào sự rèn luyện, tự khắc phục điểm yếu của chính bạn. Theo kinh nghiệm cá nhân, nếu một người chưa có kinh nghiệm, N2 cứng thì cần ít nhất 6 tháng đến 1 năm mới có thể dịch ổn 1 chuyên ngành nếu bạn ta chuyên tâm và cố gắng.

Người có kinh nghiệm sẽ biết cách dùng từ, dùng câu sao cho dễ hiểu trong từng trường hợp để đôi bên hiểu đúng ý nhau. Hoặc như khi bên có lỗi cứ “lí do lí trấu” , “vòng vo tam quốc” mà không muốn trả lời thẳng câu hỏi của đối phương thì sẽ nói ra sao. Hay khi họ không hiểu nhau mặc dù đã nói đi nói lại nhiều lần thì người có kinh nghiệm sẽ biết “họ không hiểu nhau không phải là do ngôn ngữ mà là do “cách tư duy và văn hoá” ” và chọn từ ngữ hoặc thêm vào vài lời giải thích.

Có rất nhiều người giỏi ngôn ngữ, có rất nhiều bằng cấp nhưng khi đi làm, nhà tuyển dụng không đánh giá cao vì những bạn đó HỌC giỏi nhưng HÀNH chưa giỏi.

Để Hành giỏi thì bạn cần thường xuyên tự luyện tập, tự kiểm điểm cách dịch của mình.

Không phải cứ dịch nhiều sẽ thành dịch giỏi mà quan trọng là bạn đầu tư bao nhiêu tâm tư, công sức cho mỗi bài dịch của mình, bạn có luôn kiểm điểm những việc chưa được để dịch tốt hơn vào lần sau hay không?

Mỗi lần dịch, mình thường nghĩ như mình đi ra trận. Ngoài việc chuẩn bị tốt binh mã là vốn từ, kĩ năng, kiến thức,… trước khi dịch, thì cần cả việc chỉnh lý hậu kì sau khi dịch để ứng dụng cho lần sau.

Để trở thành một người thông- phiên dịch tốt không chỉ đơn thuần có kiến thức ngôn ngữ như nhiều người lầm tưởng. Mà cần có nhiều loại kiến thức và một quá trình cố gắng, rèn luyện, tự khắc phục không ngừng.

Có nhiều người hay buộc miệng nói: “phiên dịch nói vài câu là có tiền“. Tuy nhiên, để nói được “vài câu” đó cần một khoảng thời gian học tập, rèn luyện ít nhất 3-5 năm nên lấy được tiền là “lẽ đương nhiên”. Người Nhật chi tiền rất kĩ nên sẽ không trả tiền cho người nhàn rỗi.

Qua bài viết này, Miiko hi vọng bạn sẽ nắm những điều cơ bản nhất và biết được mình đang “thủng” ở chỗ nào mà vá lại, đắp thêm để có thể dịch tiến bộ hơn hằng ngày.

Chúc các bạn luôn học hỏi không ngừng để càng ngày càng hoàn thiện khả năng dịch của mình.

Mãi iu

Miiko

24.4.2020

*******

Bình luận, like, share để Miiko hiểu bạn và có thể viết thêm nhiều bài có ích hơn nhé

********

Vui lòng đừng sao chép, reup với mọi hình thức

Vui lòng ghi nguồn “miikochan.blog” nếu trích dẫn vào tài liệu báo cáo, phát biểu.

Xin cảm ơn

Advertisements

Đăng bởi miikochan88888

Mùa hoa rơi em một mình đứng đó Nén đau thương chết lặng nhớ về anh