5 KĨ NĂNG người phiên dịch phải có

Nếu qua bài 4 kiến thức cần có của người biên phiên dịch bạn nắm về những điều cốt lõi để tạo nên nội lực bên trong thì bài này bạn sẽ biết thêm các yếu tố giúp tạo nên hình ảnh, sản phẩm chuyên nghiệp của người phiên dịch.

Trong bài có các ví dụ thực tế mà mình từng trải qua và cách xử lý tình huống của riêng mình. Các bạn có thể xử lý miễn sao cho khéo léo là được.

Cùng mình tìm hiểu về 5 loại kĩ năng này nha.

1/ Kĩ năng phân tích, hệ thống:


Xem bài: 7 cuốn sách giúp tăng khả năng tư duy logic

Khi còn làm phiên dịch tự do tại Việt Nam, có những lần mình dịch cho những dự án đã bắt đầu từ 1,2,3 năm trước đó. Có nghĩa là mình vô đoạn giữa hoặc cuối dự án.

Những khách hàng chuyên nghiệp sẽ gửi trước tài liệu và trình bày bối cảnh như:

*Bức tranh toàn cảnh của dự án: thời điểm bắt đầu? Hiện tại là giai đoạn nào? Các bên liên quan v.v…

*Mục đích của cuộc họp lần này?

*Địa điểm, đối tượng sẽ gặp?

*Nội dung họ sẽ nói chuyện.

Khách càng chuyên nghiệp thì nội dung càng chi tiết. Có những khách gửi trước bản thuyết trình bằng cả tiếng Nhật lẫn tiếng Việt trước 1 tuần.

Và trước khi bắt đầu ngày làm việc, sẽ có 1 buổi họp riêng với phiên dịch viên từ 30 phút đến 1 tiếng để trao đổi kĩ hơn và hỏi xem mình có thắc mắc gì không?

Ngoài ra, để có kĩ năng phân tích vấn đề đôi khi cần bỏ đi những định kiến của bản thân.

Những định kiến đó có thể bắt nguồn từ văn hoá, lịch sử, giáo dục… Cần hiểu rõ sự khác biệt giữa Nhật và Việt để có cái nhìn khách quan, toàn diện nhất.

Không phải hiểu theo cách của mình mà là khách quan HIỂU ĐÚNG Ý những gì người nói muốn truyền đạt.

Kĩ năng phân tích này hỗ trợ cho việc ta có thể hiểu đúng ý.  

2/ Kĩ năng truyền đạt:



** VD: có những trường hợp dịch cho nhà máy, khi xảy ra 1 lỗi gì đó.

Sếp Nhật hỏi: “ Về lô hàng lỗi A, đã tìm ra nguyên nhân chưa?”

Nhân viên người Việt: “ Tại … bị … thì … là … VD…”

Nói 1 đoạn rất dài nhưng rốt cục là “không có câu trả lời” đối với câu hỏi của sếp Nhật.

Lúc này ta vận dụng kĩ năng phân tích là:

 + Sếp Nhật cần câu trả lời là “Rồi” hoặc “Chưa” mà thôi. Sếp không hỏi lí do tại bị thì là gì cả.

 + Sở dĩ người Việt dài dòng vì sợ nói là “Chưa” thì sẽ bị giận nên tìm cách “nói giảm, nói tránh” để “chuyện lớn hoá nhỏ, chuyện nhỏ hoá không”

 + Kĩ năng trình bày của người Việt trong trường hợp này không gảy gọn

Thường những trường hợp như vậy, mình sẽ hỏi lại người Việt:

Mii: Cho phép em xác nhận lại tí nha? “Vậy là mình “CHƯA” tìm ra nguyên nhân đúng không ạ?”

Nhân viên người Việt: “Chưa”

Thì mình dịch:

Mii: Chưa tìm ra nguyên nhân ạ. ( Để trả lời câu hỏi của sếp Nhật)

      Sau đó mới dịch  “ Tại … bị … thì … là … VD…”

Còn nếu nhân viên người Việt vòng vo không chịu trả lời là “Chưa” hay “Rồi” thì mình sẽ nói với sếp Nhật:

Mii: Nãy giờ bạn này vẫn chưa trả lời là “Chưa” hay “Rồi”. Bạn nói là “ Tại … bị … thì … là … VD…”

Tức là mình trả lời câu hỏi Sếp Nhật trước. Sau đó mới dịch những cái “râu ria” mà người Nhật không hỏi nhưng người Việt lại nói để chống chế.

Cũng có những người Nhật nói chuyện vòng vo, nếu mình dịch nguyên văn đúng theo thứ tự trình bày của họ thì người Việt không thể hiểu.

Vì vậy, câu đầu tiên mình nói sẽ là câu tóm ý, sau đó sẽ là những câu vòng vo của anh ta.

Ý chính của anh này là: …., Mục đích của cuộc họp này là …

Sau đó mới đi vào dịch những ý anh ta vòng vo

Trường hợp này không áp dụng cho những câu chào hỏi.

Trong 2 năm mình làm việc với vị sếp này, ông ta chỉ toàn chê trách người Việt A, B, C, D các thứ nhưng không hiểu mấu chốt của vấn đề là:

+ Nếu không có những bất cập đó thì một người Nhật bình thường như ông ta không có cơ hội lên mặt dạy đời

+ Thay vì chê trách, nên tìm cách giải quyết và tìm hiểu bối cảnh, văn hoá công sở mà để có thể linh hoạt hơn ở một đất nước khác

+ Ngày ngày chê bai người Việt trước mặt 1 người Việt là rất thiếu tế nhị và vô duyên trong khi ông ta lúc nào cũng tỏ ra mình học cao, hiểu rộng

Tương tự, cũng có những người Việt, khi Nhật sang đầu tư thì lúc nào cũng chê Nhật chậm chạp, phải Nhanh, gọn, lẹ như Việt Nam mới hay. Rồi đùng đùng nổi giận trong phòng họp, chửi bới phiên dịch, đập bàn, đập ghế … Không biết cách trình bày mà cứ đổ lỗi cho phiên dịch dịch sai, tỏ thái độ khinh thường phiên dịch…

Cho nên, khi dịch cho những người không hiểu được văn hoá, bối cảnh, … không biết cách trình bày mà chỉ muốn chê trách thì rất khó để truyền tải cho người ta HIỂU.

Chuyện lệch pha do văn hoá kinh doanh, cách tư duy… còn xảy ra ở rất nhiều dự án đầu tư, có khi người Nhật chịu thiệt, có khi người Việt mất mát.

Hình mình làm MC cho một sự kiện

3/ Kĩ năng xử lý tình huống:

Kĩ năng này cần có để ứng xử khéo léo, cách dùng từ sao cho phù hợp với hoàn cảnh.

Người giàu kinh nghiệm thì xử lý tình huống càng ngọt để hạn chế mâu thuẫn, hiểu sai ý đôi bên.

Có những tình huống trớ trêu như khi dịch deal giá, tranh chấp, cãi lộn, … thì đòi hỏi người dịch phải khách quan, bình tĩnh và có tinh thần thép.

**VD1:

Có 1 sếp Nhật giận “bóc khói”, kêu nhân viên người Việt ra nói chuyện. Ông ta đập tay lên bàn cái Rầm rồi chửi bới.

Bạn phiên dịch A cũng đập bàn theochửi bới giống y chang cách ông ta làm mà bằng tiếng Việt.

Trong tình huống này, mình sẽ không làm như bạn A.

Sếp Nhật đập bàn vì ông ta là Sếp và ổng chọn làm như vậy

Mình là phiên dịch, công việc chính của mình là “chuyển ngữ” nên chuyển lại lời ông ta nói, còn thái độ tức giận, hùng hổ thì nhân viên người Việt cũng cảm nhận được, không cần mình diễn theo vì mình không phải diễn viên, càng không phải hình nhân.  

Mình không có quyền hùng hổ và mắng chửi người Việt như bạn A đã làm.

Mình sẽ nói: “Như anh chị thấy Sếp đang rất tức giận”. Mấy từ này hơi nặng nhưng em xin phép dịch để anh chị hiểu Sếp đang nói gì …

Thái độ khách quan, bình tĩnh, tôn trọng đối phương cực kì quan trọng trong khi xử lý tình huống mà đôi bên đang tức giận.  

** VD2:

Có 1 lần mình dịch cho 1 buổi hoà giải

1 nhân viên có N3 tranh cãi với 1 chị trên 40 tuổi vì những chuyện vụn vặt trong khi công ty chỉ có 2 người và Sếp Nhật.

Sếp Nhật gọi riêng từng người vào phòng họp và nhờ mình dịch.

Sau đó gọi cả 2 người vô để đối chứng.

Trong khi dịch, mình phát hiện được là bạn nhân viên có N3 cũng không phải dạng vừa. Nhưng bạn ta được lòng sếp hơn vì biết tiếng Nhật nên giao tiếp dễ và vì bạn ta trẻ nên dễ làm nũng.

Còn chị trên 40 thì thái độ có hơi kiêu ngạo nhưng không xấu như những gì bạn có N3 kể. Suy cho cùng, do chị ta không biết cách ứng xử kiểu Nhật và hay khoanh tay nói chuyện mà sếp Nhật không ưa chị ta.

Cuối cùng, sếp cho 2 người ra ngoài rồi hỏi mình:

“Mii san thấy ai sai, ai đúng? Tôi nên làm gì?”

Mình thì trong quá trình đối chất đã biết được sếp này bênh bạn có N3 và muốn đuổi chị trên 40. Bản thân mình thì không bênh ai hết, cũng không muốn xen vào chuyện sếp Nhật đã “ngầm quyết định”. Vì vậy mình nói:

Trong trường hợp này thì cả 2 đều sai. Tuy nhiên, để dẫn đến mâu thuẫn như ngày hôm nay là cả 1 quá trình chứ không phải là 1 ngày 1 buổi. Sếp là người đứng giữa, chứng kiến cả 1 quá trình nên cứ cân nhắc sao cho phù hợp ạ. “

4/ Kĩ năng mềm:

**VD1 : Về tác phong ăn mặc.

Có 1 lần mình dẫn 1 đoàn khách Nhật đến những công ty đối tác để sale.

Có 2 phiên dịch, chia làm 2 đoàn

Mình chọn bận bộ vest xanh đậm, váy che đầu gối và áo sơ mi trắng bên trong.

Một bạn phiên dịch nữa bận áo sơ mi hoa, vest nâu và đầm reng màu tím.

Sau vụ dịch đó, khách tiếp tục gọi mình dịch nhưng bạn còn lại thì không.

Đôi khi, ăn mặc theo tác phong Nhật thì rất dễ bị người Việt chê là Già. Tuy nhiên, tác phong ăn mặc chuyên nghiệp khác với việc mặc đẹp để đi chơi.

Hơn nữa, nếu khách là người Nhật thì nên tìm hiểu và ăn mặc theo gu văn phòng của người Nhật.

Có dịp mình sẽ chia sẻ về tác phong ăn mặc chuyên nghiệp kiểu Nhật.

**VD2: cũng về tác phong ăn mặc

Có 1 công ty đồ uống rất lớn nhờ mình làm MC cho 1 buổi giới thiệu sản phẩm về rượu

Họ yêu cầu mình chụp hình trang phục + giày định bận cho ngày đó. Mình gửi 10 hình mới được chọn 1 hình và họ nhắc đi nhắc lại là phải bận đúng trang phục như trong hình.

Sau khi gặp khách, mình mới biết tại sao họ lại yêu cầu khắt khe đến vậy.

Bởi vì lần trước, khi tổ chức 1 sự kiện ở Philippin thì phiên dịch mặc áo thun lộ nửa ngực và dịch không được bài thuyết trình của bác Tổng, đứng trước sân khấu hàng trăm người mà ấp a ấp úng. Trong khi, bài thuyết trình đó cũng không tới nỗi khó.

5/ Kĩ năng văn phòng:

** VD: Việc deal giá dịch

Nội dung công việc: Em ơi dịch cho MC giúp chị, nói có vài câu trong 1 tiếng đồng hồ nên chị tính giá dịch 1 tiếng là A nha.

Nếu bạn dễ dàng nhận việc mà không nắm rõ thông tin  thì người gánh hậu quả chỉ có bạn.

 Sau khi mình xác nhận theo các yếu tố theo 5W3H thì chị đó nói: “khách từ chối rồi vì em hỏi nhiều quá”

Thực ra, khách Nhật chuyên nghiệp thì đều đưa thông tin rất chi tiết rõ ràng. Lấp liếm để “làm đơn giản hoá” nội dung dịch và “ép giá” cũng là một “kĩ thuật” gần đây công ty trung gian cố ý làm để “thu lợi nhuận” cao.

Với những công việc không chuyên nghiệp ngay từ đầu thì mình sẽ không nhận vì nhiều khi làm cực, lương thấp mà còn bị “xù”

** Với công việc dịch cho MC, bạn cần phải lường trước:

+ Dịch cho MC là phải đứng trên sân khấu. Có khi 100 người, có khi cả ngàn người. Vì vậy, bạn cần có kĩ năng nói trước đám đông, cần ăn mặc đẹp và có duyên.

+ Giá dịch cho MC khác giá dịch họp. Nói dịch cho MC chứ thực ra, bạn nên biết “Mình sẽ là MC tiếng Việt”

+ Thời gian chuẩn bị dịch cho MC mất 1-2 ngày, nhiều khi phải rehersal( diễn tập trước) mất vài tiếng.

+ Chưa kể, bạn phải đầu tư quần áo. Có những khách yêu cầu phải mặc áo dài cùng tông màu với chương trình…

Cho nên, bạn phải khéo léo hỏi rõ về nội dung, số lượng khách v.v… theo cấu trúc 5W3H.

Còn nếu người đăng tuyển không trả lời rõ ràng thì tốt nhất là không nhận

********

Để trở thành phiên dịch viên không khó

Nhưng để trở thành phiên dịch viên CHUYÊN NGHIỆP thì cần một quá trình rèn luyện lâu dài, trau dồi học hỏi không ngừng nghỉ.

Chúc các bạn luôn học hỏi để có thêm kiến thức và kĩ năng

********

Bài viết do Miikochan viết và thuộc bản quyền của trang “miikochan.blog

Vui lòng đừng sao chép, reup hay chỉnh sửa sơ nội dung để post lại trên trang của bạn.

Vui lòng ghi nguồn “miikochan.blog” khi trích vào tài liệu, báo cáo, trang … của bạn

********

Xin cảm ơn

Miikochan

27.5.2020

Các bài nâng cao kĩ năng biên- phiên dịch:

  1. Luyện dịch tiếng Nhật văn phòng cùng Miikochan
  2. Nâng cao kĩ năng biên- phiên dịch

Các bài giúp nâng cao kĩ năng văn phòng 

Các bài nâng cao kiến thức ngôn ngữ:

Các bài về Trải nghiệm cuộc sống Nhật

Các bài giúp nâng cao kĩ năng văn phòng khác:

  1. Từ đệm
  2. Sách nâng cao kĩ năng văn phòng
  3. 5 từ điển mạng nên dùng
  4. Nguyên tắc khi HỎI ai 1 cái gì đó
  5. 3 ĐỪNG khi giao tiếp với người Nhật 
  6. 5 DẠNG CÂU HỎI KINH ĐIỂN TRONG PHỎNG VẤN

Các bài nâng cao kĩ năng biên- phiên dịch:

  1. Luyện dịch tiếng Nhật văn phòng cùng Miikochan
  2. 5 bước CHI TIẾT để dịch 1 văn bản
  3. 4 kiến thức cần có của người biên- phiên dịch

Các bài nâng cao kiến thức ngôn ngữ:

  1. 5 bí quyết luyện NÓI tiếng Nhật
  2. 5 bí kíp VÀNG để giỏi ĐỌC HIỂU
  3. 20 chữ VÀNG để nói tiếng Nhật TỰ NHIÊN
  4. 5 TÍNH CÁCH cần có để GIỎI tiếng Nhật
  5. 5 bí kíp NHỚ DAI từ vựng

Đăng bởi miikochan88888

Mùa hoa rơi em một mình đứng đó Nén đau thương chết lặng nhớ về anh