7 yếu tố giúp tạo nên người phiên dịch xuất sắc

Một người phiên dịch ngoài kiến thức và kĩ năng thì cần thêm nhiều yếu tố phụ trợ khác để tạo nên thành công vang dội.

Qua quá trình tiếp xúc và quan sát các tên tuổi tầm cỡ trong làng “dịch dạo” giới Sài Thành mình rút ra 7 yếu tố phụ trợ sau.

1/ Công tư phân minh:

Đây là yếu tố thuộc phạm vi đạo đức nghề nghiệp.

Sản phẩm của người phiên dịch là truyền đạt đúng ý tứ và trung thực lời của người nói đến người nghe.

Nếu người phiên dịch điều chỉnh 1 chút, “thêm mắm dặm muối” theo tình cảm cá nhân vào lời dịch thì thành ra vi phạm “Đạo đức nghề nghiệp”

Chuyện này tưởng dễ nhưng thực chất cực kì khó.

Có 1 lần, mình giới thiệu 1 cô bé khá giỏi tiếng Nhật cho một Project. Sau vụ đó, khách hàng phản hồi lại rằng: “Người này không được vì khi dịch cố bẻ lái từ ngữ để bênh vực cho bên A”. Ngay sau lần đó, mình có muốn giới thiệu cô bé đó cho những dự án khác thì cũng không thể.

Bản thân mình, khi đi dịch cho 1 thầy dạy cải tiến ở 1 nhà máy cũng phải đấu tranh nội tâm để công tư phân minh. Trong nhà máy có người muốn cải tiến, nhưng có lắm người chỉ muốn làm đủ công việc hiện tại, họ nghĩ “Cải tiến chỉ làm mất thêm thời gian của họ”. Vì vậy họ ghét thầy dạy cải tiến. Đương nhiên, bản thân mình là phiên dịch thì “Lãnh đủ”. Lí do mình nói là “Lãnh đủ” vì họ ghét ra mặt, xỏ xiên và chửi đổng bằng tiếng Việt. Thầy có thấy thái độ thì cũng không hiểu được, còn mình là người hiểu hết. Có những lúc phải nhịn chứ không thể hễ 1 câu chửi đổng thì dịch lại cho thầy nghe.

Với những người như vậy, khi họ nói mình phải dằn đi cảm giác “Ghét bỏ” mà dịch sao cho tròn ý và trung thực nhất. Chuyện này tưởng dễ chứ thật ra không hề dễ. Phải dằn xé nội tâm và đấu tranh với cảm xúc của bản thân.

Nhiều lần, bên phía VN hay phía Nhật chửi thẳng, xỏ xiên nhau, người phiên dịch ở giữa là mình cũng “Lãnh đủ” nhưng vẫn ngồi bình tĩnh mà truyền tải ý của 2 bên.

Nhiều lần, nhiều người VN nghĩ là kết thân với phiên dịch như mình sẽ được “ca ngợi” ướm lời với người Nhật nhưng mình không bao giờ làm việc đó.

Vì vậy, để có thể trở thành phiên dịch chuyên nghiệp thì cần bỏ qua tình cảm, cảm xúc của bản thân mà truyền tải cho chính xác và trung thực.

2/ Trí nhớ tốt:

Là một yếu tố quan trọng hỗ trợ việc dịch của bạn. Nếu bạn không thể nhớ đầy đủ lời người nói vừa nói thì không thể dịch lại đầy đủ, chính xác cho người nghe.

Với 1 số bạn gặp khó khăn khi mới bước vào nghề là: “Sếp nói thì e hiểu nhưng khi định dịch thì quên hết trơn

Nếu trong 1 buổi dịch, thỉnh thoảng không nghe kịp, xác nhận lại không sao. Tuy nhiên, lần nào khách nói cũng quên trước, quên sau rồi hỏi đi hỏi lại nhiều lần sẽ làm khách mất kiên nhẫn và ảnh hưởng tới sự chuyên nghiệp của bạn.

Những người phiên dịch tài giỏi thường có trí nhớ cực tốt. Có người do bẩm sinh, cũng có người cố gắng rèn luyện.

Để cải thiện trí nhớ bạn có thể tìm hiểu thêm về các bài tập nâng cao khả năng ghi nhớ, tập thể thao, có thói quen sinh hoạt đều độ, tập thiền, yoga

Về thiền, nhiều anh chị phiên dịch chuyên nghiệp mình biết học thiền, yoga.

3/ Khả năng tập trung cao:

Để nghe không sót ý và truyền đạt đầy đủ thì người phiên dịch cần tập trung cao độ và liên tục . Nếu so với công việc bình thường thì việc phiên dịch cần tập trung gấp 3 lần, còn với phiên dịch cho cabin, dịch thì thầm thì phải tập trung gấp 5-10 lần.

Đó là lí do, phiên dịch cabin thường sẽ có 2 người để luân phiên nhau nghỉ giải lao.

Có những lần đi dịch, chỉ 5 s mình mất tập trung, là không nghe được 1 ý của khách nói nên phải xác nhận lại. Hoặc có những khách hàng giờ nghỉ trưa, ăn cơm cũng kêu phiên dịch dịch nội dung nói chuyện khiến mình không thể “cho não nghỉ giải lao” và không có thời gian ăn cơm. Có những khách người Nhật làm việc không nghỉ trưa, không ăn trưa và họ cũng áp đặt việc giờ nghỉ trưa phiên dịch phải dịch cho họ. Vì vậy, khi báo giá, mình sẽ báo giá 1 tiếng nghỉ trưa để não có thể thư giãn, đảm bảo sự tập trung cho buổi chiều. Nếu chỉ dịch vài câu bà 8 và mình có thời gian ăn trưa, nghỉ ngơi thì vẫn vui lòng làm để “hỗ trợ” nhưng nếu bắt mình dịch tới nỗi không có thời gian để ăn thì mình sẽ từ chối khéo bằng cách đi vệ sinh để cho não nghỉ ngơi, nạp năng lượng.

Với những khách hàng “biết điều” thì họ thường để cho phiên dịch nghỉ trưa, có thời gian nghỉ ngơi vì họ biết phiên dịch cần “cho não thư giãn sau 1 khoảng thời gian tập trung”.

Có những công việc cần dịch cho buổi ăn trưa- ăn tối họ sẽ báo trướctrả phí cho buổi dịch ăn trưa- ăn tối. Để dịch cho những buổi đó thì mình sẽ dùng bữa trước. Và khi đi dịch, trong cặp mình luôn để sẵn bánh ngọt, nước uống phòng khi không tìm mua được đồ ăn, nước uống để nạp năng lượng khi cần.

Để nâng cao khả năng tập trung cần có 1 thói quen sinh hoạt đều độ, cơ thể khoẻ mạnh và rèn luyện khả năng tập trung.

Các bạn có thể nâng cao khả năng tập trung bằng việc tập thiền, yoga, … vừa giúp làm tốt công việc, vừa giúp bảo vệ bộ não của bản thân.

4/ Khả năng ghi chú tốt:

Khi dịch, nhiều lúc không thể nhớ hết được tất cả những thông tin mà khách hàng cung cấp nhất là những số liệu. Khả năng ghi chú sẽ giúp hỗ trợ cho việc dịch chính xác số liệu, thông tin.

Có những phiên dịch siêu việt tới nỗi có 1 người phát biểu 1 bài dài 1 trang A 4, anh ta không hề ghi chú nhưng vẫn nhớ và dịch chính xác được hết.

Tuy nhiên, đa phần các phiên dịch sẽ ghi chú lại những thông tin liên quan đến số liệu để tránh sai sót.

Cá nhân mình, khi dịch lúc nào cũng ghi chú lại ý chính và số liệu để dịch đầy đủchính xác nhất.

Khi mình khuyên các bạn phiên dịch trẻ: “Nên tập ghi chú để dịch chính xác” thì bạn ta nói lại rằng “Chị ơi, em mải ghi rồi không kịp nghe sếp nói. Mà không ghi thì không nhớ hết ý sếp nói lại cứ phải hỏi đi hỏi lại. Em phải làm sao?”

Theo mình, mục đích chính của việc ghi là để nhớdịch chính xác. Nếu không luyện được việc vừa ghi mà vẫn nghe được khách nói thì nên luyện việc nhớ mà không cần ghi.

Để có thể vừa nghe, vừa ghi và nhớ được hết ý khách mình cũng phải luyện tập vài năm.

Trừ phi bạn là thiên tài, còn nếu là 1 người bình thường thì cần luyện tập để trở thành Nhân tài.

Việc có thể vừa nghe, vừa ghi chú mà không bị sao lãng việc nghe khách hàng nói ý tiếp theo cũng là một kĩ năng cần rèn luyện.

5/ Khéo léo:

Khéo léo là yếu tố không thể thiếu của những phiên dịch xuất sắc.

Người phiên dịch xuất sắc thấy như có vẻ là làm việc 1 mình nhưng thực ra là 1 mình làm tất cả các vai trò: vừa là một chủ doanh nghiệp điều hành công việc, vừa sale tìm khách hàng, vừa làm nhân viên “phiên dịch”, vừa làm kế toán để gửi báo giá- hoá đơn đỏ, vừa đối nội đối ngoại nên nếu thiếu sự khéo léo thì sẽ mất khách hàng, mất cân bằng tài chính.

Tức là ngoài công việc chính là “phiên dịch” thì cần làm thêm rất nhiều vai trò khác, cần tiếp xúc với rất nhiều người từ khách hàng Việt- Nhật, đến các nhân viên công ty nhân sự, công ty sự kiện, có lúc phải làm việc với kế toán của công ty trung gian để “đòi tiền” và vô số các công việc không tên khác.

Chưa kể việc làm phiên dịch tự do thường là “đồng bọn” giới thiệu việc cho nhau. Nếu bạn là người ứng xử không khéo léo, bị “đồng bọn” ghét , không được đồng bọn tin tưởng thì cho dù bạn có giỏi tới cỡ nào đi nữa thì cũng khó lòng nhận được việc.

Nghề phiên dịch tự do tưởng có vẻ “cũng nhàn” nhưng thực ra vất vả, cần nhiều kĩ năng hơn người làm việc tại 1 công ty cố định. Nếu không đủ khéo léo, không đủ khôn ngoan, tinh tế thì “mất khách và đói như chơi“.

Mình từng tiếp xúc với 5 anh chuyên dịch cho Cabin, cả 5 anh đều giỏi, đều nhẹ nhàng, hết sức tế nhị và khéo léo trong giao tiếp.

Suy cho cùng phiên dịch tự do chính là “ピープルビジネス” , thành công hay không cũng bởi con người của bạn.

6/ Giọng nói dễ nghe:

Là yếu tố giúp khách hàng cảm mến và sự nghiệp thăng hoa.

Vì giọng nói chính là phương tiện để truyền đạt “sản phẩm” phiên dịch của bạn. Cho dù nội dung bạn truyền đạt rất hay nhưng nếu giọng khó nghe thì khách cũng không thể nghe lọt vào tai được.

Bạn thử hình dung xem, nếu bạn dịch 8 tiếng, người nghe cũng sẽ nghe giọng bạn 8 tiếng. Nếu giọng bạn quá chua, phát âm vùng miền quá khó nghe, ậm ừ quá nhiều thì khách cũng sẽ “Ngại” thuê bạn lần sau.

Có 1 anh phiên dịch người miền trung nói với mình: “Anh khó theo nghề vì giọng anh khá khó nghe nên khách không gọi lại anh”

Có 1 lần mình dịch cho 1 công ty, sau buổi dịch đầu tiên thì giám đốc nhà máy tới chỗ mình và khen: “Anh thích cách dịch và giọng nói của em. Giọng của chị phiên dịch trước hơi khó nghe”

Bản thân mình, khi đứng trước đám đông để dịch cho diễn giả, mình cũng cố gắng truyền đạt đến người nghe nội dung, phong thái bằng chất giọng rõ ràng, truyền cảm nhất có thể.

Để luyện giọng nói truyền cảm, các bạn có thể xem các kênh Youtube bên dưới và luyện giọng:

5 kênh Youtube để luyện giọng truyền cảm

8 kênh Youtube review sách

7/ Ngoại hình dễ nhìn:

Phiên dịch nhiều khi phải đứng trước hàng ngàn người để dịch cho 1 sự kiện vì vậy ngoại hình không thể xề xoà, qua loa.

Hình mình dịch trong 1 buổi fan meeting. Lúc đầu là mình không biết sẽ ngồi trước hàng ngàn khán giả. Nhưng mình luôn bận Vest nên xem có ngồi trước khán giả mình cũng không lo về trang phục, ngoại hình.

Ngoại hình ở đây không cần phải đẹp như hoa hậu, nam hậu mà cần sự sạch sẽ, chỉnh chugương mặt dễ gần, dễ nhìn. Tức là đầu tóc gọn gàng, quần áo chuẩn tác phong business, tao nhã và lịch sự.

  • Trang phục thanh lịch và trang trọng. Đúng mùa, đúng bối cảnh, đúng chức năng ( VD: đi ruộng thì đừng bận vest, đi seminar đừng mang giày sandal, dịch cho sự kiện cần ngồi xổm- năng động thì nên bận quần )
  • Không diêm dúa, hở hang, sexy vì đi làm khác đi bar. ( VD: không tô son quá đỏ, bận áo quá mỏng, váy bút chì quá ngắn, nội y quá nổi bật,…)
  • Để ý mùi cơ thể và tránh dùng nước hoa quá gắt

Nếu các bạn để ý, tất cả các anh chị phiên dịch thành công trong nghề đều có ngoại hình dễ nhìn, chỉnh chu, sạch sẽ.

Có nhiều sự kiện phải làm MC, kết nối giao thương thì khách hàng sẽ tuyển người có ngoại hình “sáng”.

Có nhiều công ty tuyển phiên dịch ngoài năng lực còn xem ngoại hình.

Năng lực rất quan trọng trong nghề này. Tuy nhiên, vừa có năng lực, vừa có ngoại hình dễ nhìn sẽ giúp bạn nhận được nhiều mảng công việc phong phú hơn ( dịch seminar, MC…)

** Lời bình **

Để trở thành 1 phiên dịch chuyên nghiệp không hề dễ.

Nhưng nếu bạn kiên trì và quyết tâm thì chắc chắn sẽ làm được.

Tuy mình không phải người giỏi nhất trong làng phiên dịch dạo nhưng mình chỉ mong với chút kiến thức tích góp được có thể giúp bạn thêm chút thông tin để bước vào nghề phiên dịch.

Hi vọng loạt bài viết kĩ năng biên phiên dịch có thể giúp bạn tìm ra một vài gợi ý để phát triển thêm kĩ năng.

Xin cảm ơn

Miikochan

07.09.2020

*Các bài viết khác về phiên dịch:

Đăng bởi miikochan88888

Mùa hoa rơi em một mình đứng đó Nén đau thương chết lặng nhớ về anh